Mammografia – czym jest i kiedy ją wykonać?

Rak piersi to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet. Na szczęście, odpowiednio wcześnie wykryty daje niemal pełną szansę na wyleczenie. Nie jest tajemnicą, że podstawowym filarem ochrony zdrowia każdej kobiety w tym zakresie pozostaje regularna profilaktyka onkologiczna. Główną rolę odgrywa w niej mammografia, czyli precyzyjny rentgen piersi, pozwalający wykryć niepokojące zmiany na długo przed tym, jak pojawią się wyczuwalne objawy.

Czym jest mammografia piersi?

Badanie mammograficzne to obrazowa metoda diagnostyczna, która wykorzystuje niską dawkę promieniowania rentgenowskiego. Jej celem jest dokładna ocena struktury, jaką posiada gruczoł piersiowy. Jeśli chodzi o kwestię taką jak mammografia cyfrowa a tradycyjna – różnice są następujące: technologia cyfrowa zapewnia znacznie wyższą jakość obrazu, mniejszą dawkę promieniowania oraz łatwiejszą archiwizację danych (dzięki czemu radiolog może wykonać porównanie wyników na przestrzeni lat). To właśnie to badanie pozwala na skuteczne wykrywanie nowotworów w ich najwcześniejszym, bezobjawowym stadium. Może także pomóc w znalezieniu mikroskopijnego zwapnienia w piersi, który może stanowić pierwszy sygnał rozwoju nieprawidłowości.

Badanie mammograficzne – kiedy wykonać?

Jeśli chodzi o badanie jakim jest mammografia – wskazania to przede wszystkim wiek. Jaki będzie odpowiedni na rozpoczęcie diagnostyki? Gdy w grę wchodzi pierwsza mammografia – wiek nie powinien przekraczać 40-50 lat w przypadku profilaktyki (najczęściej zaleca się pierwszą mammografię przesiewową w wieku 45-50 lat), choć przy objawach niepokojących badanie wykonuje się bez względu na wiek. 

Mammografia – wskazania do badania

Do najważniejszych wskazań do wykonania badania mammograficznego należą:

• Wiek i skrining mammograficzny – najważniejszym kryterium pozostaje wiek pacjentki, ponieważ komórki tkanki tłuszczowej i gruczołowej zmieniają się z biegiem lat. Badanie jest najbardziej miarodajne, gdy gęstość tkanki piersiowej maleje na rzecz tkanki tłuszczowej (zazwyczaj po 40-50. roku życia).
• Niepokojące objawy – wyczuwalny guzek, wyciek z brodawki, ból, asymetria lub zmiana wyglądu skóry piersi jak najbardziej są wskazaniem do wykonania mammografii. 
• Obciążenia genetyczne – czyli występowanie nowotworów piersi lub jajnika w najbliższej rodzinie.

Jeśli chodzi o to, jak wygląda mammografia profilaktyczna – co ile lat należy ją powtarzać – standardowo zaleca się wykonywanie badania raz na 2 lata (chyba, że lekarz zaleci inaczej ze względu na podwyższone ryzyko).

Osoby poszukujące informacji o świadczeniach bezpłatnych powinny sprawdzić reguły aktualnych programów. Jeśli chodzi o kwestię taką jak mammografia refundowana NFZ 2025 – zasady obejmowały przede wszystkim bezpłatne badania bez skierowania dla kobiet w wieku 45-74 lata. Program ten jest stale kontynuowany, a badanie takie jak NFZ mammografia pozostaje łatwo dostępna w stacjonarnych poradniach oraz mobilnych mammobusach.

Jak przebiega mammografia piersi oraz jak się przygotować?

Wiele pacjentek odkłada wizytę z powodu obaw przed bólem. Wiele pacjentek zadaje sobie pytanie “Mammografia – czy jest bolesna?”. Odczucia są jednak kwestią indywidualną, dlatego też nie ma na nie jednoznacznej odpowiedzi. Podczas procedury pierś zostaje uciśnięta między dwoma płytkami na kilka sekund – ucisk jest konieczny, aby zmniejszyć dawkę promieniowania i uzyskać wyraźny obraz (co może powodować krótki dyskomfort, jednak nie powinno sprawiać silnego bólu).

Jak przygotować się do mammografii?

1. Na badanie ubierz się wygodnie (dwuczęściowo), aby łatwo rozebrać się od pasa w górę.
2. W dniu badania nie używaj dezodorantów, talku ani balsamów z drobinkami w okolicy pach i klatki piersiowej – mogą one wytworzyć sztuczne cienie na obrazie RTG.
3. Jeśli masz wcześniejsze wyniki (płyty, opisy), koniecznie zabierz je ze sobą.

Jeśli zastanawiasz się nad kwestią taką jak mammografia piersi – jak przebiega badanie – warto wiedzieć, że trwa ono zaledwie kilka minut, polega na zrobieniu czterech zdjęć (po dwa dla każdej piersi w dwóch projekcjach) oraz pozostaje w pełni bezpieczne.

Na portalu Świat Medycyny znajdziesz więcej artykułów o zdrowiu, dzięki którym poszerzysz swoją wiedzę w zakresie badań i profilaktyki.

Mammografia – wyniki – co oznaczają zmiany?

Wyniki na opisie badania mammograficznego oceniane są według międzynarodowej skali BI-RADS. Nie każdy wykryty cień czy mikrozwapnienie oznacza nowotwór – większość zmian to łagodne torbiele czy włókniaki.

W zależności od wyniku, badanie piersi może wymagać diagnostyki uzupełniającej w postaci:

• USG piersi – często wykonywane jako badanie dopełniające, zwłaszcza przy gęstej budowie gruczołowej.
• Biopsja piersi – pobrania wycinka tkanki do badania histopatologicznego w przypadku stwierdzenia podejrzanych zmian.

Regularny Program Profilaktyki Raka Piersi to najprostsza droga do zachowania zdrowia i spokoju na lata.

FAQ

Czym jest mammografia?

Mammografia to rentgenowskie badanie obrazowe, służące do oceny struktury piersi i wczesnego wykrywania zmian nowotworowych.

Na czym polega badanie mammograficzne?

Badanie mammograficzne polega na prześwietleniu piersi – uciśniętej przez chwilę między dwiema płytkami aparatu w celu uzyskania dokładnych obrazów RTG.

Kiedy należy wykonać mammografię?

Mammografię należy wykonać profilaktycznie po ukończeniu odpowiedniego wieku (zazwyczaj od 40-50. roku życia) lub niezwłocznie w przypadku zauważenia niepokojących objawów.

Jak często robić mammografię?

Profilaktycznie badanie powtarza się co 2 lata, natomiast u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka – co 12 miesięcy zgodnie z zaleceniem lekarza.

Od jakiego wieku należy robić mammografię?

Badanie przesiewowe zaleca się kobietom od 45-50. roku życia, jednak ze wskazaniami lekarskimi można wykonać je wcześniej.

Czy mammografia jest bolesna?

Badanie może powodować chwilowy dyskomfort wywołany uciskiem piersi – jednak zazwyczaj nie jest bolesne.

Jak przygotować się do mammografii?

W dniu badania nie należy stosować dezodorantów ani balsamów w okolicy klatki piersiowej i pach, a na wizytę warto zabrać poprzednie wyniki badań.

Ile trwa badanie mammograficzne?

Sam proces wykonywania zdjęć RTG trwa zaledwie od 5 do 10 minut.

Czy mammografia jest bezpieczna?

Tak, dawka promieniowania stosowana podczas nowoczesnej mammografii cyfrowej jest bardzo niska i bezpieczna dla zdrowia.

Czym różni się mammografia od USG piersi?

Mammografia wykorzystuje promienie RTG i najlepiej sprawdza się przy tkance tłuszczowej, natomiast USG wykorzystuje ultradźwięki i jest idealne dla gęstej tkanki gruczołowej.

Czy mammografia wykrywa raka piersi?

Tak, jest to najskuteczniejsza metoda wykrywania raka piersi we wczesnym, często bezobjawowym stadium.

Gdzie można wykonać mammografię bezpłatnie?

Bezpłatne badanie w ramach programu NFZ wykonasz w stacjonarnych poradniach mammograficznych oraz w mobilnych mammobusach na terenie całej Polski.