Dlaczego witamina D jest niezbędna w prawidłowym rozwoju dziecka – Źródła witaminy D w diecie oraz zasady suplementacji

Dr n. med. Monika Wanke-Rytt

Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym

Warszawski Uniwersytet Medyczny

Źródła witaminy D w diecie

Dla noworodków i niemowląt głównym źródłem witaminy D jest pokarm kobiecy lub mleko modyfikowane. Zawartość witaminy D3 w pokarmie kobiecym jest trudna do oceny – szacuje się, że wynosi ok. 5-136 jm./l . Niemowlęta początkowo wykorzystują zapasy utworzone w życiu płodowym, jednak wyczerpują się one w 2. – 3. mż. Mleko modyfikowane początkowe powinno zawierać 40-50 j.m./100ml, a mleko następne 40-80 j.m./100 ml. Ważnymi źródłami witaminy D w produktach spożywczych dla dzieci starszych są: tran, tłuste ryby, żółtka jaj kurzych.

Do prawidłowego rozwoju i mineralizacji kośćca niezbędna jest nie tylko witamina D, ale również wapń, o którym nie należy zapominać. Niemowlęta do 6. miesiąca życia powinny otrzymywać ok 300 mg/dobę, a między 6. a 12. mż. – 400 mg/dobę, co pokrywane jest przez mleko kobiece i modyfikowane.

W kolejnych latach życia podaż wapnia powinna wynosić:

minimum 500 mg/dobę w 3. rż.,

700 mg/dobę między 4. a 6. rż.

Produkty żywnościowe – odpowiadające 240 mg wapnia, czyli ilości zawartej w jednej szklance mleka, to dla przykładu:

35 dkg sera białego,

2 „trójkąciki” serka topionego,

2 plasterki sera żółtego.

W przypadku zbyt małego spożycia wapnia można podawać go w formie suplementacji.

Suplementacja

W 2013 r. opublikowane zostały rekomendacje na temat suplementacji witaminy D dla mieszkańców Europy Środkowej, w tym Polski. I tak dzieciom do 6. miesiąca życia eksperci zalecają podawanie 400 jednostek międzynarodowych (IU), tj. 10 mikrogramów witaminy D na dobę; maluchy w wieku od pół roku do 12. miesiąca życia powinny otrzymywać od 400 do 600 IU, zależnie od ilości witaminy D w diecie; dzieci i młodzież do 18. roku życia powinny przyjmować 600-1000 IU zależnie od masy ciała – przez cały rok, jeśli w miesiącach letnich nie jest zapewniona odpowiednia ekspozycja skóry na słońce. Osoby otyłe powinny otrzymywać indywidualnie dobraną przez lekarza dawkę ze względu na gromadzenie się witaminy D w tkance tłuszczowej, co powoduje jej braki w krwioobiegu. Stosowanie zalecanych dawek nie wymaga oznaczania wyjściowego stężenia witaminy D w organizmie. Oznaczenie takie powinno wykonać się w razie niepokojących objawów.

Warto pamiętać o codziennej i całorocznej suplementacji witaminy D i wapnia zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Mimo że nadal nie mamy wystarczających danych, żeby potwierdzić korzystne efekty witaminy D w zapobieganiu chorobom układu oddechowego czy nowotworom, to wiemy na pewno, że jej brak powoduje krzywicę u dzieci i osteoporozę u dorosłych. Warto skonsultować się z lekarzem o ewentualnych wskazaniach do oznaczenia witaminy D przy niepokojących objawach oraz porozmawiać o wybraniu odpowiedniego preparatu w dobrej dawce.