Woda w podróży - jak uniknąć problemów podczas wakacji?

Zanieczyszczona woda może być przyczyną bardzo poważnych problemów. Jeśli wybieramy się w podróż zagraniczną, a szczególnie do innej strefy klimatycznej, konieczne jest zadbanie o dostęp do uzdatnionej wody.

Problem z dostępem do wody pitnej na świecie

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niemal 2,1 mld ludzi na świecie nie ma dostępu do wody pitnej, a prawie 159 mln osób spożywa zanieczyszczoną wodę ze źródeł powierzchniowych. Dane te wskazują na znaczne deficyty wody zdatnej do spożywania. W naszej strefie klimatycznej nie zmagamy się z tym problemem, natomiast planując podróż do krajów egzotycznych, musimy pomyśleć także o tym aspekcie. W przypadku spożycia zanieczyszczonej biologicznie lub chemicznie wody, może dojść do rozwoju wielu chorób przenoszonych drogą pokarmową, jak np. biegunka podróżnych wywołana bakteriami E-coli, Salmonella, Shigella), wirusami (norowirusy, rotawirusy, astrowirusy) lub pasożytami. Zagrożenie biegunką podróżnych jest w większości sytuacji całoroczne i dotyka dużego procenta turystów. Tylko w nielicznych miejscach odnotowuje się niższe wskaźniki podczas chłodniejszych dni.

Mając to na uwadze, warto przed wyjechaniem na wakacje odpowiednio zadbać o ochronę przed drobnoustrojami znajdującymi się m.in. w zanieczyszczonej wodzie.

Jak zapobiegać zakażeniom przenoszonym przez wodę w czasie podróży?

Na zakażenie wynikające ze spożywania zanieczyszczonej wody jesteśmy szczególnie narażeni, jeśli spędzamy czas w rejonach, gdzie nie ma kanalizacji czy bieżącej wody. W tej sytuacji, aby zapobiec chorobom układu pokarmowego, musimy zaopatrzyć się w wodę butelkowaną (fabrycznie zamkniętą). Dotyczy to zarówno wody do picia, jak i np. mycia zębów. Przestrzeganie tej zasady zmniejsza istotnie ryzyko zakażenia przenoszonego drogą pokarmową. Inną metodą – generującą o wiele niższe koszty – jest uzdatnianie wody poprzez zagotowanie i filtrację.

Istotne jest również zwracanie uwagi na wodę stosowaną nie tylko do picia, ale i higieny osobistej (zwłaszcza mycia zębów) czy przygotowywania żywności. Informacje na temat zdrowia i bezpieczeństwa w trakcie uprawiania turystyki za granicą można znaleźć na oficjalnej stronie agencji Center of Disease Control and Prevention. Eksperci wskazują, aby stosować następujące zasady bezpieczeństwa:

unikanie potraw zawierających surowe warzywa i owoce (ponieważ mogły być one myte w zanieczyszczonej wodzie),
unikanie picia napojów z lodem,
podczas kąpieli lub pływania dbanie o to, aby woda nie dostawała się do nosa i ust,
mycie zębów wodą butelkowaną bądź uzdatnioną.

Przezorny zawsze ubezpieczony. Jak uniknąć problemów z przewożeniem wody podczas kontroli na lotnisku?

Występuje pewien problem z zaopatrywaniem się w wodę butelkowaną na podróż, jeśli środkiem transportu jest samolot. Zanim jeszcze trafimy do celu, musimy bowiem przejść przez kontrolę bezpieczeństwa na lotnisku. Przewożenie płynów w tym przypadku nie zawsze jest oczywiste i może nas spotkać dodatkowy stres, jeżeli mamy ze sobą butelki z wodą.

Jak zatem zadbać o nawodnienie podczas przelotu? Rozwiązanie jest proste i polega na zabraniu ze sobą butelki filtrującej, którą po przejściu przez bramki napełnisz wodą z dystrybutorów znajdujących się na lotnisku (bądź zwykłą wodą z kranu). Możesz tak postąpić na wielu lotniskach na całym świecie. To bardzo ekologiczne oraz tanie rozwiązanie. Pozwala zadbać o planetę, jak i oszczędzić pieniądze.

Samodzielne uzdatnianie wody w podróży

Jeśli woda w miejscu, do którego podróżujemy nie jest uzdatniona (ponieważ jest to woda powierzchniowa lub czerpana ze studni), ryzyko infekcji jest wysokie. Skuteczną metodą na zabicie drobnoustrojów znajdujących się w wodzie, jest jej zagotowanie, czyli przegotowanie do temperatury wrzenia. Taki proces jest w stanie doprowadzić do zabicia zarówno wirusów, bakterii, jak i pierwotniaków.

Taką wodę warto dodatkowo oczyścić za pomocą filtrów lub metodami chemicznymi (opierającymi swoje działanie o związki chloru, jodu i srebra). Musisz jednak wiedzieć, że nawet najbardziej zaawansowane filtry stosowane np. w butelkach filtrujących, nie są w stanie zlikwidować bakterii czy wirusów (te giną w temperaturze wrzenia). Usuwają jednak chlor, metale ciężkie czy inne zanieczyszczenia. Poprawiają także smak i zapach wody. Nie są natomiast w stanie usunąć silnych zanieczyszczeń chemicznych czy patogenów – nie sprawią zatem, że woda stanie się zdatna do picia. Zaleca się oczywiście ich stosowanie, ponieważ dają wiele korzyści, ale w roli dodatkowej – po uprzednim przegotowaniu wody.

Inny sposób to wykorzystanie promieniowania UV, natomiast tego typu urządzenie wiąże się z wysokim wydatkiem i jest w stanie uzdatnić bardzo niewielkie ilości wody.

W jakich miejscach na świecie możesz korzystać z wody z kranu bez uprzedniego jej przegotowania?

Osoby wybierające się za granicę, mogą łatwo sprawdzić, czy w danym miejscu woda jest bezpieczna do picia (czyli czy jest pozbawiona chorobotwórczych drobnoustrojów). Decyduje o tym tzw. WQI, czyli Indeks Jakości Wody. To wskaźnik uwzględniający bezpieczeństwo wody w skali od 0 do 100. Im wyższa wartość wskaźnika, tym jakość wody jest lepsza. Według WHO możemy śmiało pić wodę z kranu w miejscach, gdzie wskaźnik WQI wynosi min. 70. Warto dodatkowo ją filtrować, aby usunąć ewentualne dodatkowe zanieczyszczenia i poprawić smak wody.

Źródło danych: WHO Guidelines for Drinking-water Quality, autor infografiki – Brita.

W miejscach, gdzie Indeks Jakości Wody plasuje się poniżej 70, konieczne będzie korzystanie z wody butelkowanej z fabrycznym zamknięciem. Jeśli jednak zależy nam na ekologii i poczynieniu oszczędności, zdecydowanie lepszym rozwiązaniem będzie samodzielne uzdatnianie wody poprzez gotowanie oraz dodatkowo filtrację za pomocą butelki filtrującej.

Zadbaj o optymalne nawodnienie w podróży. Jakich ilości wody potrzebujesz?

Planując podróż do miejsca, gdzie konieczne jest zadbanie o dostęp do uzdatnionej wody, musisz uwzględnić koszty związane z odpowiednim nawodnieniem organizmu. Podczas wysokich temperatur nasz organizm potrzebuje większych ilości wody, a zwykle to cieplejsze miejsca są celem podróży zagranicznych. Warto więc rozeznać się w minimalnych ilościach dobowych wody, jakich musimy dostarczać. Są one następujące dla poszczególnych grup wiekowych i płci (dotyczy zapotrzebowania podczas dni z wysoką temperaturą):

dzieci 1-3 lata – min. 2,25 l
dzieci 4-6 lat – min. 2,6 l
dzieci 7-9 lat – min. 2,75 l
dzieci 10-12 lat – min. 3,1 l
dzieci 13-15 lat – 3,35 l
kobiety – 3 l
mężczyźni – 3,5 l

Chcesz oszczędzić na wakacjach? Samodzielnie oczyszczaj wodę

Powyższe ilości dotyczą samego nawodnienia. Jeśli woda w danym miejscu nie jest uzdatniona, musimy zadbać także o bezpieczną wodę w celach sanitarnych i higienicznych (mycie warzyw, owoców, mycie zębów). W efekcie, ilości wody, jakie musimy zakupić w postaci butelkowanej, są naprawdę spore, co wiąże się z niemałymi kosztami. Jeśli tylko mamy taką możliwość, a zależy nam na oszczędnościach, warto uzdatniać wodę samodzielnie poprzez doprowadzenie jej do wrzenia, ostudzenie, a następnie dodatkowe przefiltrowanie (konieczny jest zakup butelki na wodę z odpowiednim filtrem) . Tym sposobem możemy zaoszczędzić sporą sumę oraz przyczynimy się do dbania o naszą planetę.

Źródła:

Wroczyńska A., Zapobieganie zakażeniom pokarmowym w podróży, Klinika Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych, Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, artykuł opublikowany na łamach czasopisma “Medycyna Praktyczna” (2013).
UNICEF, 2,1 mld osób na świecie nie ma dostępu do wody pitnej w miejscu zamieszkania, a ponad dwa razy więcej pozbawionych jest odpowiednich warunków sanitarnych, artykuł na stronie organizacji (2017).
WHO, Drinking-water quality guidelines (2022 i 2024).
Center of Disease Control and Prevention, Food and Drink Considerations When Traveling (brak daty).

Autor artykułu: Anna Baranowska, członkini Stowarzyszenia Dziennikarski Klub Promocji Zdrowia zrzeszającego dziennikarzy medycznych w Polsce.

Artykuł powstał przy współpracy z Brita.